

D4076

།[་]@##། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པའི་མན་ངག་།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །དེ་ལྟར་ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དེ་དག་རྙེད་ནས་ཤེས རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་སྔར་བསྟན་པས།དེ་ནས་འདིའི་བསྒོམ་པ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་དང་བསྒོམ་པ་རྣམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བ་ནི་གཉིས་ཏེ། གུས་པར་སྦྱོར་བ་དང་། རྒྱུན་ཏུ་སྦྱོར་བའོ། །རབ་ཏུ་སྦྱོར་བ་ནི་གོམས་པར་སྦྱོར་བའོ། །གུས་ པ་དང་དགའ་བ་དང་སྤྲོ་བས་སྦྱོར་བ་ནི་གུས་པར་སྦྱོར་བ་ཡིན་ལ།བར་མ་ཆད་པར་སྦྱོར་བ་ནི་རྒྱུན་དུ་སྦྱོར་བའོ། །བསྒོམ་པ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་དང་། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཟུང་དུ་འབྲེལ་པར་འཇུག་པའི་བསྒོམ་པའོ། །དེ་ལ་ཇི་སྙེད་ ཡོད་པར་གྱུར་པ་དང་།ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གྱུར་པ་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་གཟུགས་བརྙན་དུ་གྱུར་པ་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་དམིགས་པའོ། །ཇི་སྙེད་ཡོད་པར་གྱུར་པ་དང་། ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གྱུར་པ་ལ་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་བརྙན་དུ་གྱུར་པ་ནི་ལྷག་མཐོང་གི་དམིགས་པའོ། ། འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཅིག་པུ་དབེན་པར་གནས་བཅས་ལ། ཇི་ལྟར་བསམས་པའི་དོན་ཡིད་ལ་བྱ་སྟེ། ཡིད་ཀྱི་བརྗོད་པ་སྤངས་ནས་སེམས་ཉིད་དེ་ལྟར་སྣང་བ་ལན་མང་དུ་ཡིད་ལ་བྱ་སྟེ། ཇི་སྲིད་ལུས་དང་སེམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་མ་སྐྱེས་ཀྱི་བར་དུ་ཞི་གནས་དང་རྗེས་སུ མཐུན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་ལ།གང་གི་ཚེ་སྐྱེས་པ་དེའི་ཚེ་ཞི་གནས་ཡིན་ནོ། །ལུས་དང་སེམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཐོབ་པ་ཡིན་ལ་དེ་ཉིད་ལ་གནས་ཏེ། ཇི་ལྟར་བསམས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ནང་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་གཟུགས་བརྙན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལ་ལྷག་པར་མོས་པས་སོ་སོར་བརྟགས་ པར་བྱ་སྟེ།ཇི་སྲིད་དུ་ལུས་དང་སེམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་མ་སྐྱེས་པ་དེ་སྲིད་དུ་ནི་ལྷག་མཐོང་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཡིན་ལ། གང་གི་ཚེ་སྐྱེས་པ་དེའི་ཚེ་ལྷག་མཐོང་ཡིན་ནོ། །དེའི་འོག་ཏུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་བརྙན་ཉིད་ལ་དམིགས་ཏེ། སེམས་དེ་ཉིད་ལ་གང་གི་ཚེ་རྒྱུན་མི་ འཆད་པ་དང་།བར་མ་ཆད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རྒྱུན་གྱིས་གཉིས་ཀ་ཡང་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དེའི་ཚེ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཟུང་དུ་འབྲེལ་པའི་ལམ་ཞེས་བརྗོད་དེ། དེ་ལ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ནི་ཟུང་ཡིན་ལ། །འབྲེལ་པ་ནི་ལྡན་པ་སྟེ་ཕན་ཚུན་བཅིངས་ ནས་འཇུག་པའོ།།འདིར་སྒྲིབ་པ་ལྔ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས། རྒོད་པ་དང་འགྱོད་པ་རྣམས་ནི་ཞི་གནས་ལ་སྒྲིབ་པའོ། །རྨུགས་པ་དང་གཉིད་དང་ཐེ་ཚོམ་ནི་ལྷག་མཐོང་ལ་སྒྲིབ་པའོ། །འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་དང་གནོད་སེམས་ནི་གཉིས་ཀ་ལ་སྒྲིབ་པའོ། །གང་གི་ཚེ་རྨུགས་པ་དང་ གཉིད་ཡང་དག་པར་བསལ་བར་འགྱུར་བ་དེའི་ཚེ་ཞི་གནས་ཡོངས་སུ་དག་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ལ།གང་གི་ཚེ་རྒོད་པ་དང་འགྱོད་པ་ཤིན་ཏུ་བསལ་བར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་ལྷག་མཐོང་ཡོངས་སུ་དག་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཞི་གནས་ནི་རྣམ་པ་དགུར་བཀའ་སྩལ་ཏེ། ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སེམས་དེ་ནང་དུ་འཇོག་པར་བྱེད། ཀུན་དུ་འཇོག་པར་བྱེད། ཡོངས་སུ་འཇོག་པར་བྱེད། ཉེ་བར་འཇོག་པར་བྱེད། འདུལ་བར་བྱེད། ཞི་བར་བྱེད། ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱེད། རྒྱུད་གཅིག་པར་བྱེད། སེམས་མཉམ་པར་འཇོག་པར་བྱེད་ཅེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་དང པོ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དམིགས་པ་རྣམས་ལས་སེམས་བླན་ཏེ་ནང་དུ་རབ་ཏུ་བསྡུས་ནས་སེམས་དང་པོར་བརྟག་པ་ནི་ནང་དུ་འཇོག་པའོ།།དེ་ནས་རང་བཞིན་གྱིས་གཡོ་བའི་སེམས་དེ་ཉིད་རྒྱུན་དུ་གཏོད་ཅིང་འཇོག་པ་ནི་ཀུན་དུ་འཇོག་པའོ། །དེ་ནས་དྲན་པ་ཉམས་པས་ཕྱི་རོལ་དུ་རྣམ་པར་གཡེང་ བ་ཤེས་པར་བྱས་ལ་སླར་བླན་ནས་སེམས་དེ་ལ་འཇོག་པ་ནི་ཡོངས་སུ་འཇོག་པའོ།།དེ་ནས་སེམས་རང་བཞིན་གྱིས་རྒྱ་ཆེ་བ་ལས་ཡང་དང་ཡང་དུ་བསྡུས་ཏེ་ཕྲ་རགས་བྱས་ནས་གོང་ནས་གོང་དུ་འཇོག་པ་ནི་ཉེ་བར་འཇོག་པའོ། །དེ་ནས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཡོན་ཏན་ལ་བལྟས་ཏེ་དེ་ཉིད་ལ་ དགའ་བ་ནི་འདུལ་བའོ།།དེ་ནས་རྣམ་པར་གཡོ་བའི་སྐྱོན་བལྟས་ནས་ཡིད་ཕྱིར་ཕྱོགས་པ་རབ་ཏུ་ཞི་བར་བྱེད་པ་དེ་ནི་ཞི་བའོ།

修习般若波罗蜜多窍诀
顶礼般若波罗蜜多。如是已说闻思所生慧。获得彼等后，应当修习般若波罗蜜多，如前所示。
此后当说此修习。闻思修三者的殊胜加行有二：恭敬加行与相续加行。殊胜加行即是串习加行。以恭敬、欢喜、欣悦而加行是恭敬加行，无间断加行是相续加行。
修习亦有三种：止、观及止观双运之修习。其中，对一切所知及如实性无分别影像是止之所缘。对一切所知及如实性有分别影像是观之所缘。
此乃菩萨独处寂静，如是思维义理，舍弃意言，多次于心意现前而作意。乃至未生身心轻安之前，是随顺止之作意；若生起时即是止。
获得身心轻安后，安住其中，对如是所思维之义，于内三摩地影像境界以增上胜解而观察。乃至未生身心轻安之前是随顺观，若生起时即是观。
其后缘于有分别影像，当于彼心以无间断作意相续而双运体验时，即说为止观双运道。其中止观是双运，相应即是和合，互相系属而趣入。
此中五盖之中，掉举与恶作是止之障。昏沉、睡眠与疑是观之障。贪欲与害心是二者之障。
当远离昏沉睡眠时，止即清净；当远离掉举恶作时，观即清净。
其中世尊宣说止有九种：内住、等住、安住、近住、调伏、寂静、最极寂静、专注一趣、平等住。
其中，首先从外境收摄心识，摄入内中初加观察，是为内住。其后，对自性动摇之心相续安置，是为等住。其后，觉知由失念而向外散乱，复收摄而安住于心，是为安住。其后，从广大自性之心一再收摄，令粗细相应，渐次安住，是为近住。其后，观见三摩地功德而于彼生喜，是为调伏。其后，见动摇过患，令心远离外境而寂静，是为寂静。

།ཆགས་སེམས་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཞི་བར་བྱེད་པ་དེ་ནི་ཉེ་བར་ཞི་བའོ། །དེ་ནས་དམིགས་པ་གཅིག་ལ་རང་གི་ངང་གིས་འཇུག་ པ་ནི་རྒྱུད་གཅིག་པ་སྟེ།ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས་འབད་པས་ཡང་དག་པར་འབྱེད་པ་ནི་རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་བྱེད་པའོ། །དེ་ནས་རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་བྱེད་པ་གོམས་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པས་རང་གི་ངང་གིས་འཇུག་པ་ཡང་དག་པར་རང་དབང་ཐོབ་པས་འཛིན་པ་ནི་སེམས་མཉམ་ པར་འཇོག་པའོ།།དེ་སྐད་དུ་མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། སེམས་ནི་དམིགས་པ་ལ་སྦྱར་ཏེ། །རྒྱུན་དེ་ལས་ནི་གཡེངས་མི་བྱེད། །རྣམ་པར་གཡེང་བ་ཤེས་ནས་སུ། །དེར་ནི་སླར་ཡང་མྱུར་བླན་ནས། །ནང་དུ་སེམས་ནི་བསྡུ་བར་བྱ། །བློ་ལྡན་གོང་ནས་གོང་དུ་སྦྱོར། །ཏིང་ འཛིན་ཡོན་ཏན་ལ་བལྟས་ནས།།དེ་ཉིད་ལ་ནི་དགའ་བར་བྱ། །རྣམ་པར་གཡེངས་པའི་སྐྱོན་བལྟས་ནས། །ཕྱིར་ཕྱོགས་པ་ནི་ཞི་བར་བྱ། །ཆགས་སེམས་ཡིད་མི་བདེ་བ་ལ་སོགས། །ལངས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ནི་འདུལ། །དེ་ནས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པས། །སེམས་ནི་རྣལ་དུ་འཇུག་ པར་བྱ།།སྡོམ་བརྩོན་ཅན་གྱིས་གུས་བྱས་ནས། །འབད་དེ་འཇུག་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་སོ། །ལྷག་མཐོང་ཡང་བཞིར་གསུངས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཡང་དེའི་ཆོས་རྣམས་རྣམ་པར་འབྱེད་དོ། །རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་དོ། །ཡོངས་སུ་རྟོག་གོ། །ཡོངས་སུ་དཔྱོད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་ཇི་སྙེད་ ཡོད་པར་གྱུར་པ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པ་ནི་རྣམ་པར་འབྱེད་པའོ།།ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གྱུར་པ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པ་ནི་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའོ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཤེས་རབ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པས་མཚན་མའི་རྣམ་པ་བཟུང་བ་ནི་ཡོངས་སུ་རྟོག་པའོ། །ཀུན་ཏུ་དཔྱོད་པ་ནི་ཡོངས་སུ་དཔྱོད་པའོ། །འདི་དག་གི་ བཤད་པ་ནི་འཕགས་པ་བྱམས་པས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་མངོན་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་ལས།ལྷག་མཐོང་གང་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་ཡང་དེ་ཆོས་རྣམས་རྣམ་པར་འབྱེད། རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད། ཡོངས་སུ་རྟོག་པར་བྱེད། ཡོངས་སུ་དཔྱོད་པར་བྱེད། གནས་ངན་ལེན་གྱི་མཚན་མའི་གཉེན་ པོར་བླང་བ་དང་།ཕྱིན་ཅི་ལོག་ངེས་པར་བསལ་བ་དང་། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ལ་སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པ་དག་ཉེ་བར་བླངས་ནས་སོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། འདིར་ཚིག་འདི་དག་གི་དོན་ནི་གནས་ངན་ལེན་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་བག་ཆགས་ཏེ། དེ་ཡང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གོང་ནས་གོང་དུ་སྐྱེད་ པར་བྱེད་པའི་ནུས་པ་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་གནས་པའི་མཚན་ཉིད་དེ།དེའི་མཚན་མ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་དེ་ཡོངས་སུ་གསོ་བར་བྱེད་པ་སྟེ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྔ་མ་སྔ་མ་དག་གོ། །དེ་ཟད་པས་གནས་ངན་ལེན་ཟད་དོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ ཏེ།མཚན་མའི་གཉེན་པོ་གོམས་པ་ལས་མཚན་མ་ཟད་པ་ཡིན་ཏེ། གཉེན་པོ་དེ་ནི་འབྱེད་པ་དང་། རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་སྟེ། དེ་བས་ན་འདི་གཉིས་ནི་གནས་ངན་ལེན་གྱི་མཚན་མའི་གཉེན་པོ་ཉེ་བར་བླངས་ཏེ་བསྟན་ཏོ། །ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ངེས་པར་བསལ་ བ་ཉེ་བར་བླངས་ནས་བསྟན་ཏོ།།གང་གི་ཕྱིར་དེ་ནི་ཇི་ལྟར་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་དོགས་པ་གཅིག་ཏུ་བསལ་ནས། བརྗེད་པ་མེད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཡོངས་སུ་བསྩལ་ནས་ལྷག་པར་དམིགས་པ་སྟེ། དེ་བས་ན་འདི་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ངེས་པར་བསལ་བ་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་འདིས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ངེས་པར་བསལ་བས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་བྱས་ལ། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་དེར་མངོན་སུམ་བཞིན་དུ་མཐོང་བའི་དོན་ལ་སེམས་བཞག་ནས་སོ་སོར་རྟོག་པ་ནི་ཡོངས་སུ་དཔྱོད་པ་སྟེ། དེ་བས་འདི་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ལ་སེམས་གཞག་པ་ཉེ་བར་བླངས་ཏེ་བསྟན པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ལྷག་མཐོང་རྣམ་པ་བཞིའི་བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས་ལྷག་མཐོང་གིས་ནི་གནས་ངན་ལེན་གྱི་འཆིང་བ་ལས་གྲོལ་བ་ཡིན་ནོ། །ཞི་གནས་རྣམ་པ་དགུའི་བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས་ནི་མཚན་མའི་འཆིང་བ་ལས་གྲོལ་བར་འགྱུར་ཏེ། ཕྱིན་ ཅི་ལོག་གི་མཚན་མ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་དོན་གྱི་རྣམ་པ་འགག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

平息贪欲之心和不悦等，这就是寂止。然后自然专注于一个所缘，这是一心，从不正确的状态中通过努力分辨出正确的，这就是使心专一。之后，通过修习使心专一而自然成就，以自然方式趣入并获得真实自在的执持，这就是心的等持。
如《经庄严论》中说：'心系于所缘，不令从彼散，了知散乱已，速疾摄回彼，应收摄内心，智者渐增修，观察定功德，于彼当生喜，观察散乱过，应息外向心，贪心不悦等，生起亦调伏，尔后以加行，令心入正轨，持戒者恭敬，精进得趣入。'
胜观也说有四种，即'如是分别诸法，善加分别，遍寻思，遍观察'。其中，对所有存在的现象进行观察，这是分别。如实观察，这是善加分别。以无分别作意与智慧相应而执取相的形态，这是遍寻思。全面观察，这是遍观察。
对此的解释，如弥勒菩萨在《大乘阿毗达磨集论》中说：'何为胜观？如是分别诸法，善加分别，遍寻思，遍观察，为对治随眠相，为永断颠倒，为令心等住于无颠倒中而修习。'此中这些词的含义是：随眠是颠倒的习气，它具有在心相续中能生起更多颠倒的力量的特征。
其相是能令其滋长的因，即前前的颠倒执著。通过断除这些，随眠就会断尽，颠倒就不会生起。由修习对治相而令相断尽，这对治就是分别和善加分别，因此这两者是为对治随眠相而说的。遍寻思是为永断颠倒而说的。
因为通过如实分别而一向断除颠倒的疑惑，以不忘失作意遍观察而增上缘虑，所以这称为永断颠倒。如此通过这个永断颠倒而成为无颠倒，于无颠倒中如现量般见到的义理上安住其心而观察，这就是遍观察。因此这是为令心等住于无颠倒中而说的。
如此通过圆满修习四种胜观，以胜观从随眠束缚中解脱。通过圆满修习九种止，则从相的束缚中解脱，因为颠倒相具有阻碍颠倒义相的特征。

།དེ་སྐད་དུ་ཡང་། ཞི་གནས་དང་ནི་ལྷག་མཐོང་དག་།བསྒོམས་པས་གནས་ངན་ལེན་དང་ནི། །མཚན་མ་ཡི་ནི་འཆིང་བ་ལས། །རྣལ་འབྱོར་པ་ནི་གྲོལ་བར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་ ཏེ།ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིའི་དོན་ནི་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་ལ། །གོ་རིམས་བཞིན་དུ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་རྣལ་འབྱོར་དང་བསྒོམ་པ་ནི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་ལ། ཞི་གནས་དང་། ལྷག་མཐོང་དང་། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཟུང་དུ་འབྲེལ་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ཐུན་མོང་གི་དབྱེ་བའོ། །ཤེས་ རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པའི་མན་ངག་།སློབ་དཔོན་མཁས་པ་ཆེན་པོ་རིན་ཆེན་འབྱུང་གནས་ཞི་བའི་ཞལ་སྔ་ནས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ།

如是说道：'通过修习止观二者，瑜伽士将从随眠和相的束缚中解脱。'
这个偈颂的含义应当如理理解，而非按照次第。
因此，瑜伽和修习是同义词，止、观以及止观双运是瑜伽的共同分类。
《修习般若波罗蜜多教授》，由大智者堪布宝源寂前造述圆满。

། །།རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་ཤཱན་ཏི་བྷ་དྲ་དང་། ཞུ་ཆེན་གྱི་ལོ་ཙཱ་བ་འགོས་ལྷས་བཙས་ཀྱིས་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ་པ།། །།

印度堪布寂护贤与大译师果勒沃译师共同翻译、校对并审定。
